యజ్ఞోపవీత ధారణ విధి – జంధ్యం మార్చుకునే విధానం, మంత్రాలు

0

యజ్ఞోపవీతం (జంధ్యం, ఉపవీతం) ఉపనయనంలో ధరించే పవిత్ర సూత్రం. మూడు పోగులు ఒక్కొక్కటి మూడు దారాలతో (మొత్తం తొమ్మిది) “బ్రహ్మగ్రంథి” ముడితో ఉంటుంది. మూడు పోగులు దేవ, ఋషి, పితృ ఋణాలను; సత్త్వ, రజస్, తమో గుణాలను గుర్తుచేస్తాయి. దీనిని ధరించినవారు గాయత్రీ జపం, సంధ్యావందనం నిత్యం చేయాలి.

ధరించవలసిన సంఖ్య, ధరించే విధానం

  • బ్రహ్మచారి: ఒక యజ్ఞోపవీతం (మూడు పోగులు). గృహస్థుడు: రెండు (ఆరు పోగులు); కొన్ని కుటుంబాల్లో ఉత్తరీయానికి బదులుగా మూడవది కూడా ధరిస్తారు.
  • ఉపవీతం (సాధారణంగా): ఎడమ భుజం మీదుగా కుడి నడుము వైపు — దేవకార్యాలకు, నిత్యం.
  • నివీతం: మెడలో దండలా — ఋషి తర్పణం వంటి సమయాల్లో, మలమూత్ర విసర్జనలో కుడి చెవికి చుట్టుకోవాలి.
  • ప్రాచీనావీతం: కుడి భుజం మీదుగా — పితృకార్యాల్లో (శ్రాద్ధం, తర్పణం) మాత్రమే.

మార్చవలసిన సందర్భాలు

  • ఏటా శ్రావణ పౌర్ణమి (జంధ్యాల పౌర్ణమి) నాడు ఉపాకర్మ రోజున.
  • జనన లేదా మరణ అశౌచం తీరిన తరువాత.
  • శవాన్ని తాకినా, దహనానికి వెళ్ళి వచ్చినా; గ్రహణం తరువాత.
  • తెగిపోయినా, ముడి విడిపోయినా, అపవిత్రమైనా, పోగొట్టుకున్నా.

ధారణ విధి

సిద్ధం చేసుకోండి: పసుపు రాసిన కొత్త యజ్ఞోపవీతం (బ్రహ్మగ్రంథి వద్ద పసుపు, కుంకుమ), పంచపాత్రలో నీరు, అక్షతలు, పువ్వులు. తూర్పు ముఖంగా కూర్చోండి.

1. ఆచమనం, ప్రాణాయామం

ఆచమనం, ప్రాణాయామం పుటలో ఉన్నట్లు చేయండి.

2. సంకల్పం

మమోపాత్త సమస్త దురితక్షయద్వారా శ్రీ పరమేశ్వర ప్రీత్యర్థం
శ్రౌత స్మార్త విహిత నిత్యకర్మానుష్ఠాన యోగ్యతా సిద్ధ్యర్థం
బ్రహ్మతేజోఽభివృద్ధ్యర్థం నూతన యజ్ఞోపవీత ధారణం కరిష్యే ॥

3. యజ్ఞోపవీతానికి ప్రోక్షణ

కొత్త యజ్ఞోపవీతంపై ఈ మంత్రాలతో నీరు చల్లండి.

ఆపో హి ష్ఠా మయోభువః । తా న ఊర్జే దధాతన ।
మహేరణాయ చక్షసే ।
యో వః శివతమో రసః । తస్య భాజయతే హ నః ।
ఉశతీరివ మాతరః ।
తస్మా అరం గమామ వః । యస్య క్షయాయ జిన్వథ ।
ఆపో జనయథా చ నః ॥

4. వినియోగం, ధారణ మంత్రం

యజ్ఞోపవీతాన్ని రెండు చేతులతో బ్రహ్మగ్రంథి పైకి ఉండేలా పట్టుకొని, కుడి చేయి పైన ఉంచి, మంత్రం చెబుతూ తల మీదుగా ఎడమ భుజం పై వేసుకోండి. గృహస్థులు ఆచమనం చేసి రెండవ యజ్ఞోపవీతాన్ని కూడా ఇదే మంత్రంతో ధరించాలి.

వినియోగః

యజ్ఞోపవీతమితి మంత్రస్య పరమేష్ఠీ ఋషిః । పరబ్రహ్మ దేవతా ।
త్రిష్టుప్ ఛందః । యజ్ఞోపవీత ధారణే వినియోగః ॥

ధారణ మంత్రః

యజ్ఞోపవీతం పరమం పవిత్రం ప్రజాపతేర్యత్సహజం పురస్తాత్ ।
ఆయుష్యమగ్ర్యం ప్రతిముంచ శుభ్రం యజ్ఞోపవీతం బలమస్తు తేజః ॥

5. పాత యజ్ఞోపవీత విసర్జన

ఆచమనం చేసి, ఈ మంత్రం చెబుతూ పాత యజ్ఞోపవీతాన్ని కిందికి (కాళ్ళ వైపు) తీసి తెంపండి. దాన్ని నీటిలో గానీ తులసి/చెట్టు మొదట్లో గానీ గౌరవంగా విడవండి; ఎక్కడపడితే అక్కడ పడేయకండి.

విసర్జన మంత్రః

ఉపవీతం ఛిన్నతంతుం జీర్ణం కశ్మలదూషితమ్ ।
విసృజామి జలే బ్రహ్మన్ వర్చో దీర్ఘాయురస్తు మే ॥

6. గాయత్రీ జపం, సమర్పణ

కొత్త యజ్ఞోపవీతంతో కనీసం 108 సార్లు (వీలుకాకపోతే 10 సార్లు) గాయత్రీ మంత్రం జపించి, ఆచమనం చేసి, “సర్వం శ్రీ పరమేశ్వరార్పణమస్తు” అని నమస్కరించండి. పెద్దలకు నమస్కరించి ఆశీర్వాదం తీసుకోండి.

గాయత్రీ మంత్రః

ఓం భూర్భువస్సువః । తత్సవితుర్వరేణ్యం
భర్గో దేవస్య ధీమహి । ధియో యో నః ప్రచోదయాత్ ॥

అయ్యప్ప దీక్షలో

యజ్ఞోపవీతం ధరించే స్వాములు దీక్షలో కూడా దానిని తీయకుండా, సంధ్యావందనం కొనసాగిస్తూనే మాల ధరిస్తారు, మాల, యజ్ఞోపవీతం రెండూ వేర్వేరు. యజ్ఞోపవీతం లేని స్వాములు దీని కోసం ప్రత్యేకంగా ఏమీ చేయనవసరం లేదు; అయ్యప్ప దీక్ష అందరికీ సమానం.

ఆచారాలు ప్రాంతం, వేదశాఖ, కుటుంబ సంప్రదాయాన్ని బట్టి కొంత మారుతాయి. ముహూర్తం, మంత్రాలు, రోజుల లెక్క విషయంలో మీ కుటుంబ పురోహితుని లేదా గురుస్వామిని తప్పక సంప్రదించండి.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here