షోడశోపచార పూజ – విధానం, అర్థం, ఫలం

0

మానవజన్మ ఎత్తిన ప్రతి ఒక్కరూ తనకు నచ్చిన ఇష్టదేవతా స్వరూపాన్ని ప్రతినిత్యం భక్తిశ్రద్ధలతో పూజించాలని, భక్తిమార్గంలో పూజావిధానం అత్యంత ముఖ్యమని దైవజ్ఞులు తెలిపారు. పూజా విధానాలలో నిత్యపూజకు షోడశోపచార పూజ మిక్కిలి శ్రేష్ఠం. భగవంతుని పేరిట మనం చేసే ఈ ఉపచారాలు, సేవలు మనలోని బలహీనతలను, పరిమితులను అధిగమించి అంతఃకరణ శుద్ధిని సాధించడానికి నిర్దేశించబడినవి.

మన ఇంటికి వచ్చిన గురువులను, పెద్దలను ఏ విధంగా ఆహ్వానించి, గౌరవించి, మర్యాద చేస్తామో – అదే విధంగా మన ఇష్టదైవాన్ని కూడా పూజాపరంగా మర్యాద చేయడమే షోడశోపచార పూజా విధానం. ఇది వేదోక్తం (శ్రీసూక్త, పురుషసూక్తాదులతో చేసే పూజ), పురాణోక్తం (యథాశక్తి ఉపచారాలతో చేసే పూజ) అని రెండు విధాలు.

పదహారు ఉపచారాలు – పరిచయం, ఫలితం

# ఉపచారం పరిచయం ఫలితం
1 ఆవాహనము మన స్ఫూర్తిగా మన ఇంట్లోకి స్వాగతం పలకడం (పిలుచుట) శాంతిని ప్రసాదించును
2 ఆసనము వచ్చిన వారిని కూర్చునేందుకు ఏర్పాటు చేయడం (పీట వేయుట) తృప్తిని కలిగించును
3 పాద్యము కాళ్లు కడుగుకొనేందుకు నీళ్లు ఇవ్వడం హృదయ మాలిన్యమును పోగొట్టును
4 అర్ఘ్యము చేతులు పరిశుభ్రపరచుకొనుటకు నీళ్లు ఇచ్చుట సమస్త పాపములను పోగొట్టును
5 ఆచమనీయము నోటిలో నీళ్లు పోసుకొని పుక్కిలించి విడుచుట (నోరు శుద్ధి) పునీతుని చేయును
5a మధుపర్కము దాహం తీరుటకు తీయని పానీయం ఇచ్చుట అమూల్య ఫలములనిచ్చును
7 స్నానము ప్రయాణ అలసట తొలగుటకు స్నానం చేయించుట శుద్ధోదక స్నానం భగవంతుని కరుణ ఎల్లవేళల ఉండునట్లు చేయును
8 వస్త్రము స్నానానంతరం పొడి (మడి) బట్టలు ఇచ్చుట (వస్త్రయుగ్మం) ధనవంతుడు, భోగవంతుడు అగును; బ్రహ్మానందానుభూతి కలుగును
9 యజ్ఞోపవీతము మార్గమధ్యంలో మైలపడిన యజ్ఞోపవీతాన్ని మార్చడం చంద్రలోక ప్రాప్తి కలుగును
10 గంధము శరీరం మీద సుగంధ పరిమళ గంధాన్ని పూయడం సంపత్సమృద్ధి లభించును
11 పుష్పము పుష్పాలు విరజిమ్మే సువాసనలను ఆస్వాదించేందుకు ఏర్పాటు చేయడం అజ్ఞానకృత పాపములు తొలగును; పుష్పాలతో నామార్చన విశేష పుణ్యం
12 ధూపము సుగంధ పరిమళ భరితమైన వాతావరణాన్ని కల్పించడం సమస్త దోషములు తొలగును
13 దీపము పరస్పరం పరిచయానికి అనుకూలత కోసం అజ్ఞాన తిమిరం నశించును; ఇహమందు సుఖం, దేహాంతమందు కైవల్యం
14 నైవేద్యము తన స్థాయిని అనుసరించి సంపాదించిన పదార్థాలను ఇష్టదైవానికి సమర్పించడం అన్నాది సమృద్ధి కలుగును
15 తాంబూలము భక్తితో సమర్పించిన పదార్థాల రుచుల వల్ల కలిగే లోపాన్ని తొలగించడం కోసం నిత్య సంతోషం కలుగును
16 నీరాజనము సుగంధ పరిమళం వెదజల్లుట (కర్పూర హారతి) దేహాంతమున భగవంతుని సన్నిధికి చేరుదురు; మంత్రపుష్పం — అభీష్టార్థాలు నిశ్చయంగా
17 ప్రదక్షిణ నమస్కారము స్తోత్రం చేస్తూ భక్తితో భగవంతుని చుట్టూ తిరుగుట; ముమ్మూర్తులా గౌరవించడం మనోవికాసం, గొప్ప పుణ్యం; సాష్టాంగ నమస్కారం సమస్త అపరాధాల నుండి రక్షించును

పంచామృత అభిషేక ఫలితాలు

పంచామృతాలు భక్తిని, శౌర్యాన్ని కలుగజేస్తాయి. ఒక్కో ద్రవ్యానికి ఒక్కో ఫలం:

ద్రవ్యం ఫలం
పయః (పాలు) సర్వ సౌఖ్యములు
దధి (పెరుగు) ఆరోగ్యం, బలం, యశస్సు
ఘృతం (నెయ్యి) ఐశ్వర్యవృద్ధి, మోక్షప్రాప్తి
మధు (తేనె) తేజోవృద్ధి, సంగీత జ్ఞానం
శర్కర (పటిక పంచదార) దుఃఖనాశనం, మిత్రవృద్ధి, సంకల్పసిద్ధి
నారికేళ జలం (కొబ్బరి నీళ్లు) సర్వసంపద్వృద్ధి, సత్పుత్రులు

ఇతర సమర్పణల ఫలితాలు

సమర్పణ ఫలం
ధ్యానమ్ వివేకవంతుడగును
ప్రాణప్రతిష్ఠ సత్ఫలితాలు సిద్ధించును
ఆభరణము రత్నలాభం, సువర్ణలాభం
నాగాభరణము సర్పబాధ నశించును
అష్టగంధము శివానుగ్రహం
బిల్వగంధము దేహాంతమందు మోక్షం
అక్షతలు ముక్తి లభించును
తీర్థ స్వీకారము మనోవాక్కాయ కర్మలచే చేసిన పాపాలు, బ్రహ్మహత్యాది మహాపాపాలు నశించును

పూజా ద్రవ్యాలు లేకపోయినా మానసిక భావనా పరిపక్వతను అలవరచుకొని పూజ చేయవచ్చు. ఉదాహరణకు “ఆభరణార్థం అక్షతాన్ సమర్పయామి” అని అక్షతలు వేయడం జరుగుతుంది. అలాగే కొరత ఉన్న ద్రవ్యానికి బదులు అక్షతలు, పుష్పాలు, పసుపు-కుంకుమ, పత్రం లేదా జలం సమర్పించడం శాస్త్ర సమ్మతం. పూజకు భక్తి, భావన, శ్రద్ధ ముఖ్యం.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here